MATKA BOSKA STALINGRADZKA
Bitwa Stalingradzka jedna z największych i najkrwawszych operacji wojennych II wojny światowej tocząca się w okresie 21 sierpnia 1942 - 2 lutego 1943 była piekłem na ziemi dla obu walczących stron zarówno radzieckiej jak i niemieckiej. Stalingrad był doszczętnie spalony przez nieustanne bombardowanie. Ostrzał artyleryjski, głód, zimno, choroby powodowały masową śmierć nie tylko żołnierzy, ale i niewinnej ludności cywilnej. Brak było nie tylko żywności, ale umundurowania, środków lekarskich i materiałów sanitarnych. Żołnierze dumnej armii niemieckiej byli teraz wyczerpani do granic wytrzymałości. W armii niemieckiej dyscyplina zaczęła znikać wraz postępującym głodem, chorobami i brakiem nadziei na poprawę losu. Coraz częściej dochodziło do poddawania się pojedynczych niemieckich żołnierzy, dezercji i otwartych buntów. Ucieczek nie powstrzymywały nawet pokazowe egzekucje. Każdy za wszelką cenę chciał wydostać się ze stalingradzkiego piekła. Ale oblężonego miasta nie mógł nikt opuścić - takie były rozkazy Stalina i Hitlera. Miała to być walka do ostatniego pocisku i ostatniego człowieka. Bitwa skończyła się klęską Niemiec, ale wysoką cenę zapłacili wszyscy, bo liczba ofiar po obu stronach była przerażająco wielka, sięgająca setek tysięcy. W 1940 r. Stalingrad miał 850 tys. mieszkańców. Nie wiadomo jak wielu z nich udało się uciec, ale spis ludności z 1945 r. wykazał, że w gruzowiskach miasta mieszkało jedynie 1500 ludzi. Ta bitwa była początkiem klęski Hitlera i II wojny światowej.
W okresie Bożego Narodzenia 1942 r. w tych nieludzkich warunkach, wśród rozpaczy i zwątpienia na ocalenie życia Kurt Reuber niemiecki doktor medycyny i teologii, lekarz wojskowy i pastor ewangelicki narysował obraz otulonej grubym kocem Madonny z Dzieciątkiem. Rysunek ciemnej tonacji wykonany węglem na odwrocie sztabowej mapy rosyjskiej o wymiarze 90 cm x 120 cm opatrzony jest napisem: "Światło - życie - miłość - Boże Narodzenie 1942 w oblężeniu - twierdza Stalingrad". Kurt Reuber pisał w tym okresie do rodziny, że rysowanie obrazu całkowicie go pochłaniało, bowiem chciał wraz z tym obrazem podarować nieco nadziei swym kolegom, znajdującym się w sytuacji bez wyjścia. W jednym z listów do rodziny, mówiącym o przebiegu pod Stalingradem Świąt Bożego Narodzenia, doktor Reuber pisał: "Starym zwyczajem otworzyłem drewniane drzwi naszego bunkra, zapraszając kolegów do wnętrza. Weszli i milcząco stanęli, jakby skrępowani w nabożnym zachwyceniu przed obrazem na glinianej ścianie. Na wbitym w nią pod obrazem polanie płonęło światełko. Żołnierze w zamyśleniu czytali słowa umieszczone na obrazie: światło - życie - miłość".
Obraz w styczniu 1943 roku zabrał ranny dowódca batalionu, w którym służył Reuber, ewakuowany samolotem z oblężonej twierdzy Stalingrad do Niemiec i wraz z innymi rysunkami autora przekazał rodzinie doktora. Doktor Kurt Reuber wraz ze swoimi pacjentami dostał się do radzieckiej niewoli i 20 stycznia 1943 roku zmarł w obozie jenieckim Jelabuga. W tym obozie doktor narysował jeszcze inny obraz Matki Bożej, tzw. Madonnę Cierpiącą (Madonna Jeniecka), która znajduje się w posiadaniu rodziny. Wizerunek Matki Bożej był szeroko znany wśród żołnierzy. Zwano go Madonną Stalingradzką lub Matką Boską Stalingradzką. Kult Madonny Stalingradzkiej zatacza w Niemczech coraz szersze kręgi. Dziś Matka Boska Stalingradzka jest traktowana przede wszystkim jako ostrzeżenie przed wojną i jej skutkami, jest wezwaniem do pokoju i symbolem bezpieczeństwa. Reprodukcje obrazu znajdują się dzisiaj w wielu kościołach ewangelickich i katolickich Niemiec i Austrii. Oryginał Matki Boskiej Stalingradzkiej rodzina Reubera przekazała w 1983 r. do ewangelickiej Świątyni Pamięci (Kaiser-Wilhelm-Gedächtnis-Kirche) w Berlinie, gdzie umieszczono go obok specjalnej tablicy upamiętniającej tragedię drugiej wojny światowej. Dwie pierwsze kopie jako znak pojednania przekazano w darze Muzeum w Wołgogradzie (dawniej: Stalingrad) i Katedrze ewangelickiej w Coventry w Angli.
Oprac. RR
